ابن الأثير ( مترجم : خليلى / حالت )

25

الكامل في التاريخ ( تاريخ كامل ) ( فارسي )

روزگار قباد مىزيسته ، پس آخرين پادشاه يمن كه كشورش از دستش رفته در زمان بنى اميه به سر مىبرده و فرمانروائى حبشيان در يمن نيز مدتى پس از خلافت عباسيان بوده است و اسلام هم سيصد سال بعد از فرمانروائى تبابعهء يمن بايد آغاز شود تا اين سخن درست در آيد . بعد او مىگويد : عمرو بن طلهء انصارى بر تبع خروج كرد و گفته شده است كه اين عمرو ، در حالى كه پيرى سالخورده شده بود ، به ديدار پيغمبر اكرم ، صلى اللّه عليه و سلم ، هنگامى كه از غزوه بدر باز مىگشت ، نائل شد . اين هم دليل بطلان آن است كه مسلمانان ، هنگامى كه به شهرهاى ايران حمله بردند ، ايرانيان در نامه‌ها و گفت و گوهائى كه مىكردند ، مانند هميشه به تازيان مىگفتند : « شما كم‌ترين و خوارترين و ناچيزترين مردم هستيد . » تازيان نيز به اين حقيقت اقرار مىكردند . اگر زمان سلطنت تبعى كه به شرق لشكر كشيده و به ايران تاخته بود ، نزديك به زمان حمله اعراب به ايران بود ، بىگمان عرب در برابر آن اهانت خاموش نمىنشست و جواب مىداد : « ما ديروز به كشور شما حمله برديم و پادشاهتان را كشتيم و شهرهاى شما را گرفتيم و به بهره‌بردارى از زنان و دارائى شما پرداختيم . » پس خاموشى تازيان از دادن چنين پاسخى به ايرانيان نشانهء آن است كه يا در روزگارى بسيار كهن بر ايران چيره شده يا هرگز چيرگى نيافته‌اند . از اين گذشته ، ايرانيان به چنين حمله‌اى از سوى عرب به ايران نه در قديم و نه در روزگار جديد ، اقرار نمىكنند و برآنند